Âm Lịch là gì ?


Âm lịch là là loại lịch dựa trên các chu kỳ của mặt trăng xoay quanh trái đất.Nhưng duy nhất trên thực tế chỉ sử dụng chu kỳ xoay của mặt trăng để tạo thành lịch là lịch Hồi giáo.  Lịch âm ngày nay được sử dụng với mục đích tín ngưỡng văn hóa về lễ tết, ngày giỗ chạp.

Vậy âm lịch có cấu tạo như thế nào?Ngày sóc vọng là gì? Sự khác nhau giữa Âm lịch và Dương lịch?Và tại sao có tháng nhuận với năm nhuận. Bài viết này Lichpro.com sẽ giúp bạn tìm câu trả lời.

Ngày sóc, vọng là gì?

Ngày Sóc là  đêm không trăng, sao vằng vặc mọc sớm. Ngày Sóc là ngày âm thịnh, ma quái hiện hình gieo rắc tai họa. Cảnh vật tối tăm, rắn rít tìm mồi, hổ báo rình rập đe dọa cuộc sống. Ngày mồng Một còn là ngày khởi đầu, mà sự hên xui trong ngày có thể ảnh hưởng dẳng dai cả tháng, tạo cho lòng người lo âu kiêng kỵ đủ thứ.

Ngày Vọng là ngày Rằm. Ban đêm trăng tròn sáng tỏ. Do lực hút nước của Mặt trăng, thuỷ triều lên xuống mạnh, dội sóng dâng cao, ầm ầm biển động, thuyền bè chòng chành nghiêng ngửa.

Ngày Sóc, Ngày Vọng, theo tục Ấn Độ, các Thiên thần hạ giới dò xét công việc thiện - ác, phúc - hoạ trên trần gian. Thuyết này du nhập vào đất nước ta đồng thời với sự truyền bá của Phật giáo. Vào những ngày đó, đền chùa “khua trống động chuông”, làm lễ cầu an, ăn chay niệm Phật và bố thí công quả.

Dân tộc Việt Nam thành tục lệ “dân gian truyền thống”. Vào những ngày Sóc, ngày Vọng, hương chong đèn rạng, cúng vái âm linh, tưởng nhớ ông bà và hương khói những nơi tôn nghiêm, đình miếu.

Sự khác nhau giữa Âm lịch và Dương lịch

Con người căn cứ vào lịch và chia ra làm 3 loại lịch:

Lịch Âm (Lunar Calendar) là loại lịch chỉ căn cứ vào chuyển động của mặt trăng làm cơ sở định ra năm tháng.

Lịch Dương (Solar Calendar) tức là chỉ dựa vào mặt trời để định ra năm tháng,

Lịch Âm-Dương (Lunisolar Calendar) thì dựa vào cả mặt trăng, lẫn mặt trời để tính năm tháng.

Loại lịch thứ nhất, Lịch Âm trung  bình một năm của người Hồi Giáo chậm khoảng 11,5 ngày so với người phương Tây và nếu bạn sống ở một nước Hồi Giáo.

Loại thứ hai: Dương Lịch thì quá quen thuộc với chúng ta, lấy sự chuyển động trái đất quanh mặt trời làm cơ sở tính năm. Một chu kỳ chuyển động như vậy của trái đất là 365,242199 ngày, tức là sấp xỉ 365 ¼ ngày, và do đó để chính xác người ta đặt một năm thường là 365 ngày và cứ 4 năm người ta lại cộng thêm một ngày (29-2) để thành năm nhuận với 366 ngày. Nhưng như vậy, chúng ta có thể tính toán ra, thì lại dư ra “chút xíu”. Vì thế để cho khớp, người ta qui định những năm có hai số cuối là 00 (như năm 1900) sẽ không là năm nhuận ngoại trừ những năm chia hết cho 400 (như năm 2000). Mặc dù chi ly trong tính toán đến vậy nhưng trung bình mỗi năm dương lịch vẫn còn dư ra 29 giây và khoảng 3000 năm nữa có thể sẽ có một năm nhuận “đặc cách”.

 

Nhuận của lịch là gì? Vì sao lại có nhuận?

Nhuận là do chủ quan của người làm lịch đặt ra nhằm cho thời gian phù hợp với quy luật thiên nhiên. Dương lịch và âm lịch đều có nhuận.

Trong quá trình phát triển của lịch sử loài người ,quá trình tìm kiếm để chọn lọc những đơn vị thời gian đó thành những hệ đếm để phục vụ cho hoạt động sản xuất, xã hội. Lịch (âm lịch và dương lịch) là những bảng ghi thứ tự thời gian, chia chuỗi thời gian liên tục thành những đơn vị thời gian và sắp xếp chúng thành một hệ đếm phù hợp với nhu cầu của con người.

Trong thế giới trời sao có 3 đơn vị thời gian thiên nhiên quan trọng, nó gắn liền với thế giới trần gian - một thế giới của muôn loài động vật rất phong phú và đa dạng. Ba đơn vị thời gian đó là:

Năm Mặt trời biểu thị chu kỳ thời tiết, tức là chu kỳ quay của Trái đất xung quanh Mặt trời có độ dài bằng 365,242198... ngày (gần 365,25 ngày).

Tháng Mặt trăng biểu thị chu kỳ quay của Mặt trăng xung quanh Trái đất có độ dài bằng 29,5... ngày.

Ngày là thời gian ánh sáng Mặt trời trở lại do nguyên nhân Trái đất tự quay quanh mình vừa tròn một vòng.

Ba đơn vị thời gian này là bộ máy chỉ thời gian trong thái dương hệ của chúng ta không phải do con người tự đặt ra. Các nhà thiên văn khí tượng đã nhận thấy 3 đơn vị thời  gian thiên nhiên này không thông ước với nhau, nghĩa là không tìm được một số nào chia hết cho cả 3 đơn vị. Vì vậy, nếu lấy ngày làm đơn vị thì tháng Mặt trăng và năm Mặt trời không phải là số ngày nguyên, mà có vô số số lẻ.

Bởi lẽ có tháng nhuận vì: Tháng âm lịch nào trong năm nhuận không có ngày Trung khí thì tháng ấy gọi là tháng nhuận, nghĩa là tháng gọi tên của tháng trước kề liền.Nếu 1 hay 2 năm liền kề nhau có 2 tháng đều thiếu ngày Trung khí thì tháng trước là tháng nhuận, tháng sau không phải là tháng nhuận nữa.

Năm nhuận là để đảm bảo đúng vào tiết xuân ngày Mồng Một Tết chỉ ở trong khoảng từ tiết Lập Xuân đến tiết Vũ Thủy, tức là từ ngày 21.01 đến 20.02 dương lịch. Nếu năm âm lịch nào (khi chưa tính thêm tháng nhuận) có ngày Mồng Một Tết năm sau sớm hơn này 21.01 dương lịch thì năm đó phải là năm nhuận.

Ðể dễ nhớ, muốn biết năm nào là năm nhuận âm lịch, cứ lấy năm dương lịch tương ứng chia cho 19, nếu số dư là một trong 7 con số: 0, 3, 6, 8, 11, 14, 17 thì năm âm lịch đó là năm nhuận.